13 november 2005

GEPRANGD

TUSSEN FUNDAMENTALISME EN TOTALITAIRE DEMOCRATIE

Mijn ontdekking van de term "Totalitaire Democratie"
Tijdens mijn zoektocht om deze wereld van de 21ste eeuw te begrijpen, ben ik bij Wikipedia gestoten op de term "totalitaire democratie". De definitie ervan luidt daar:

"Totalitarian democracy" is a term coined by Israeli historian J. L. Talmon to refer to a system of government in which lawfully elected representatives maintain the integrity of a nation state whose citizens, while granted the right to vote, have little or no participation in the decision-making process of the government."

Een bestuursvorm dus met het uitzicht van een democratie, je kan (moet) gaan stemmen, maar inhoudelijk eigenlijk een dictatuur. Deze omschrijving was werkelijk een aha-erlebnis, het is een begrip dat perfect de huidige toestand van de Westerse democratie omvat. Wie de totalitaire aspecten ervan onderzoekt en in kaart brengt, kan zonder veel moeite een twintigtal redenen opsommen waarom onze huidige bestuursvorm nog enkel democratie pro forma is.

Het boek van JL Talmon is dan ook zonder meer een boeiend inzicht in de totalitaire logica.

Links op het net
Gesterkt door deze interessante ontdekking ben ik gaan grasduinen op het net. Er zijn inderdaad nogal wat denkers of groepen die zich beklagen over "totalitaire democratie". Opvallend was echter wie. Zo bijvoorbeeld:
- Alexandre Zinoviev, die tevens het Servische nationalisme verdedigt;
- Centre de Formation à l’Action Civique et Culturelle selon le Droit naturel et Chrétien ;
- IABOC;
- Altermedia;
- Hocine Ait Ahmed;
- Mutations-Radicales;
- Jan Van Eyck Kring.

De denkers die de term "totalitaire democratie" uitvonden, JL Talmon, evenals Karl Popper , ea, behoren tot de liberale familie. Voor hen staat economie centraal. Laat ons zeggen dat de kritiek vanuit de rechter hoek van het politiek-maatschappelijke spectrum komt.

En toch, er is ook de site over "pluto-archy" als alternatief voor totalitaire democratie.


Tien jaar geleden werd Yitzhak Rabin vermoord
Terwijl ik dit alles aan het opzoeken was, vertelde het avondnieuws mij dat in Israel de tienjarige herdenking plaatsvond van de moord op Yitzhak Rabin. Hij werd vermoord omwille van zijn vredesvoorstellen door een orthodoxe Jood, niet door een Palestijn, net als ook Gandhi werd vermoord door een Indiër, Martin Luther King door een zwarte. Deze dagen staan de kranten vol van fundamentalistische terreur.

Een evenwicht en een relatie
Fundamentalismen zijn er in veelvoud: religieus, etnisch, nationalistisch, economisch, rationalistisch, ethisch, sektair, seksueel... .

Een gefundeerde mening is goud waard, maar wanneer wordt ze fundamentalistisch? Een bestuur dat voor de burgers van het land verantwoordelijkheid wil nemen is eveneens van onschatbaar belang, maar wanneer wordt dit bestuur totalitair?

Zijn het verschijnsel "totalitaire democratie" en het verschijnsel "fundamentalisme" niet diep onderling met elkaar verbonden? Lokt het een het ander niet uit, in een vicieuze cirkel?

Ieder burger heeft het recht op een mening, een gefundeerde mening, wat die ook moge wezen. In hoeverre ieder burger het recht heeft te handelen volgens die mening, is een andere zaak. Ieder bestuur heeft een visie nodig. In hoeverre dit bestuur het recht heeft die op te dringen aan de bevolking en zich te mengen in de privacy van de burgers, is, eveneens, een andere zaak.

Een delicaat evenwicht, maar tevens ook een kwalitatieve relatie: die van spreken, luisteren en gehoord worden. Van zelfrelativering. Van communicatie in de interactieve betekenis van het woord, niet in de betekenis van eenrichtingsmonologen die "het uitleggen". Echte democratie is niet alleen een kwestie van wie bestuurt, maar vooral van "hoe?".

Wie het alleen maar uitlegt, zonder te luisteren, is overtuigd van de enige-morele-waarheid. Deze overtuiging is volgens JL Talmon en K. Popper typisch voor het totalitaire denken:

JL Talmon: "The idea of a sole exclusive truth, which is the basis of the rigid and fixed conception of Republican virtue, excludes the possibility of political parties representing honest differences of opinion"(blz 115)

"The leader identifies himself with the absolute doctrine and the refusal of others to submit comes to be regarded not as a normal difference of opinion, but as a crime." (blz 40)

Bv Popper over Plato: "This autoritarian intellectualism, this belief in in the possession of an infallible instrument of discovery, or infallible method,..., is often called "rationalism", but is diametrically opposed tot what we call by this name". (The open society and its ennemies, deel 1, blz 227)

Overtuigd zijn van de enige-morele-waarheid, is dat ook niet fundamentalistisch? Wat hier op het spel staat is niet de vrije meningsuiting, wel het hebben van een (afwijkende) mening zelf.

Zelfbeschikking
Fundamentalisme en totalitarisme hebben met elkaar gemeen dat het "ismen" zijn. Overdrijvingen van wat normaal noodzakelijk is: een gefundeerde mening en behoorlijk bestuur. De wens tot (volledige) controle over het leven van de burgers hebben ze ook gemeenschappelijk. Burgers raken verpletterd door hun verscheiden en vaak tegengestelde aanspraken.

In wezen hebben geen van beide respect voor zelfbeschikking en voor menselijke behoeftenbevrediging. Nochtans maken die laatste een groot deel van onze menselijkheid uit.

Comments: Een reactie plaatsen



<< Home

This page is powered by Blogger. Isn't yours?